కొన్ని నామాలు కేవలం నామాలు కావు. అవి ద్వారాలు.
దత్తాత్రేయ అలాంటి ఒక నామం.
దత్తాత్రేయ తత్త్వాన్ని మననం చేయడం అంటే బాహ్య రూపం నుండి ఆ రూపం వెనుకనున్న తత్త్వం వైపు క్రమంగా ప్రయాణించడం — కథ నుండి అంతరార్థం వైపు, అనేకత్వం నుండి ఏకత్వం వైపు, మనం నిర్మించుకున్న గుర్తింపుల నుండి ఆత్మస్వరూపం వైపు ప్రయాణించడం.
ఈ నామమే మననానికి ఒక ఆహ్వానం.
దత్త — తనను తానే ఇచ్చుకున్నవాడు.
ఆత్రేయ — అత్రికి సంబంధించినది; అత్రి — మూడింటిని దాటి వెళ్లినవాడు అనే భావంతో మననం చేయవచ్చు.
అందువల్ల దత్తాత్రేయుడిని కేవలం ఒక చారిత్రక అవతరణగా మాత్రమే కాకుండా, జీవంతమైన దైవ చైతన్య తత్త్వంగా కూడా మననం చేయవచ్చు.
పరిమితులను, విభజనలను, తాను అనుకున్న గుర్తింపులను దాటి సాధకుడు ముందుకు సాగిన ప్రతిసారీ ఈ తత్త్వం తనను తాను వెల్లడించుకుంటుంది.
అత్రి అనే నామం మననానికి ఒక విశాలమైన అంతర ద్వారాన్ని తెరుస్తుంది.
ఇక్కడ “మూడు” అనే భావాన్ని ఒక్క అర్థానికే పరిమితం చేయవలసిన అవసరం లేదు. అనేక అంతర స్థరాలను ఇది మనకు సూచించవచ్చు.
ఒక స్థాయిలో ఈ మూడు గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు గా మననం చేయవచ్చు.
మనస్సు నిరంతరం జరిగినదాని వైపు, జరుగుతున్నదాని వైపు, జరగబోయేదాని వైపు సంచరిస్తూనే ఉంటుంది.
కానీ చైతన్యం గతంలో పుట్టింది కాదు. వర్తమానంలో వృద్ధాప్యానికి లోనవదు. భవిష్యత్తు కోసం ఎదురు చూడదు.
అది కేవలం ఉంది.
“మూడు”ను మరొక స్థాయిలో చైతన్యంలోని మూడు స్థితులుగా కూడా మననం చేయవచ్చు:
ప్రతి స్థితిలో అనుభవం మారిపోతుంది.
మేల్కొని ఉన్న ప్రపంచం స్వప్నంలో ఉండదు. స్వప్నం సుషుప్తిలో ఉండదు.
అయినప్పటికీ మేల్కొన్న తరువాత మనం అంటాము:
మారుతున్న ఈ మూడు స్థితుల గుండా ఏదో ఒకటి కొనసాగుతూనే ఉంది.
అత్రి మన దృష్టిని ఈ మూడు స్థితులలోనూ ఉన్నప్పటికీ, వాటిచేత పరిమితం కాని దాని వైపు మళ్లించమని ఆహ్వానిస్తుంది.
మన అనుభవం ఈ మూడు గుణాల ప్రభావాల మధ్య నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది.
ఆధ్యాత్మిక సాధన కూడా కొన్నిసార్లు వీటితోనే మన గుర్తింపును ఏర్పరచుకునేలా చేయవచ్చు.
జ్ఞానంతోనూ, క్రియతోనూ, చివరకు నిశ్చలతతోనూ మనం ఒక విధమైన అనుబంధాన్ని ఏర్పరచుకోవచ్చు.
అత్రిని మననం చేయడం అంటే ఈ మూడింటితోనూ ఏర్పడిన గుర్తింపును దాటి చూడడం.
అప్పుడు సాధకుని ప్రయాణం గుర్తింపుని దాటి సాక్షిత్వం వైపు సాగుతుంది.
మరో సూక్ష్మమైన “మూడు”:
నేను ఏదో ఒకదాన్ని చూస్తాను. ఏదో ఒకదాన్ని తెలుసుకుంటాను. ఏదో ఒకదాన్ని అనుభవిస్తాను.
సాధారణ చైతన్యంలో అనుభవం ఇలా విభజించబడుతుంది:
కానీ మననం క్రమంగా ఈ రెండింటికీ మూలమైన దాని వైపు మన దృష్టిని మళ్లిస్తుంది.
మూడు మళ్లీ ఒకటివైపు ప్రయాణించడం ప్రారంభిస్తాయి.
“మూడు” అనే సంకేతాన్ని సూక్ష్మ శక్తి పరిమాణంలో కూడా మననం చేయవచ్చు.
యోగ సంప్రదాయాలలో చైతన్యోన్నతిని గ్రంథులు — అంటే శక్తి ముడులు లేదా బంధాలు — అనే భావన ద్వారా కూడా వివరిస్తారు.
సంప్రదాయంగా వీటిని:
వీటిని కేవలం శక్తి శరీరంలోని నిర్మాణాలుగా మాత్రమే కాకుండా, చైతన్యం మరింత సూక్ష్మమైన అనుభవాలకూ పరిమితమై ఉండే అంతర ముడులుగా కూడా మననం చేయవచ్చు.
ఇక్కడ ఉద్దేశ్యం కేవలం శరీర నిర్మాణాన్ని వివరించడం కాదు.
అక్కడ శక్తి, గుర్తింపు, చైతన్యం ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉంటాయి.
అందువల్ల ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం కేవలం చక్రాల గుండా పైకి వెళ్లే ప్రయాణం మాత్రమే కాదు.
అది క్రమంగా ముడులను విప్పే ప్రక్రియ కూడా.
గుర్తింపులు సడలడం. చైతన్యం తనను తాను ఏదో ఒక పరిమిత రూపంగా భావించడాన్ని విడిచిపెట్టడం.
అత్రి మూడింటిని దాటి వెళ్లడాన్ని సూచిస్తే, అనసూయ మరో ముఖ్యమైన అంతర ప్రయాణాన్ని సూచిస్తుంది.
“అసూయ” అనే భావం నుండి విముక్తి — ఈర్ష్య, పోలిక, ఇతరులలో లోపాలను వెతకడం, మరొకరిని తక్కువగా చూడడం వంటి భావాల నుండి హృదయం విముక్తి పొందడం — అనే స్థాయిలో అనసూయను మననం చేయవచ్చు.
ఇంకా లోతుగా చూస్తే, అనసూయను పోలికల నుండి ఖాళీ అయిన హృదయం గా కూడా భావించవచ్చు.
అలాంటి హృదయం ఇలా అనదు:
పోలిక క్రమంగా తొలగినప్పుడు ఒక అద్భుతమైన విషయం జరుగుతుంది.
హృదయం స్వీకరించగలిగేంత విశాలంగా మారుతుంది.
అనసూయకు సంబంధించిన సంఘటనను కేవలం ఒక నిర్దిష్ట కాలానికి, ప్రదేశానికి చెందిన చారిత్రక సంఘటనగా మాత్రమే చూడవలసిన అవసరం లేదు.
దాని లోతైన అంతరార్థాన్ని మనిషిలో నిరంతరం జరుగుతున్న ఒక అంతర ప్రక్రియగా కూడా మననం చేయవచ్చు.
ద్వారం వద్దకు వచ్చిన ఋషులను మానవ అహంకారాన్ని ఎదుర్కొంటున్న దైవత్వం యొక్క ప్రతీకగా మననం చేయవచ్చు.
కాబట్టి అక్కడి “తెరను తొలగించడం” అనే భావాన్ని భౌతిక వస్త్రానికి సంబంధించినదిగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు.
ఆ తెరను ఇలా మననం చేయవచ్చు:
దైవత్వం మనిషిని పరమాత్మ ముందు తన నిజమైన రూపంలో నిలబడమని ఆహ్వానిస్తుంది.
ఆ కప్పుకొన్న పొరలను వదిలివేయమని పిలుస్తుంది.
మనలో ఏమీ లేదని కాదు — మనలో ఉన్న మరింత ఉన్నతమైనదాన్ని గుర్తించడానికి.
ఆ తెర తొలగినప్పుడు బయటపడేది శూన్యం కాదు.
మనలోనే ప్రతిబింబిస్తున్న పరమశక్తి.
ఇప్పుడు ఈ రెండు తత్త్వాలను కలిపి చూడవచ్చు.
మనస్సు తన విభజనలను దాటి వెళ్లినప్పుడు...
హృదయం తన వేరుపాటు భావాన్ని దాటి వెళ్లినప్పుడు...
ఒక కొత్త అవకాశం తెరుచుకుంటుంది.
దైవాన్ని స్వీకరించగలిగే స్థితి ఏర్పడుతుంది.
ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని తనను తాను ఆవిష్కరించుకునే ప్రక్రియగా కూడా చూడవచ్చు.
మనం ఎన్నో గుర్తింపులను మోస్తూ ఉంటాము:
సాధారణ జీవితంలో ఈ గుర్తింపులు అవసరం కావచ్చు.
కానీ వాటినే మన సంపూర్ణ స్వరూపంగా భావించినప్పుడు అవే తెరలుగా మారతాయి.
మననం వాటితో యుద్ధం చేయమని చెప్పదు.
ప్రపంచాన్ని తిరస్కరించమని కూడా చెప్పదు.
కేవలం వాటిని గమనించమని చెబుతుంది.
దత్త అంటే “ఇచ్చినవాడు” అనే భావాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
ఇది మరో లోతైన మననానికి ద్వారం.
దైవం కేవలం వస్తువులను ఇవ్వదు.
దైవం తనను తానే ఇస్తుంది.
కృప.
చైతన్యం.
ప్రేమ.
సాన్నిధ్యం.
మేల్కొనే అవకాశం.
అప్పుడు సాధకుడు మరియు తాను వెతుకుతున్నది ఒకదానికొకటి చేరువ కావడం ప్రారంభిస్తాయి.
దత్తాత్రేయ తత్త్వాన్ని శ్రీపాద శ్రీవల్లభను మననం చేయడం ద్వారా మరింత లోతుగా అనుభవించవచ్చు.
దైవప్రకటనను ఒకే చారిత్రక కాలంలో జరిగిన ఒక సంఘటనగా మాత్రమే పరిమితం చేయవలసిన అవసరం లేదు.
అది ఒక నిరంతర ప్రక్రియగా — మన సాధారణ ఇంద్రియాలకు కనిపించని సూక్ష్మ స్థాయిలలో, ఉన్నత పరిమాణాలలో కూడా కొనసాగుతున్న ప్రక్రియగా — మననం చేయవచ్చు.
అప్పుడు ప్రశ్న:
అనే ప్రశ్న కంటే,
అనే ప్రశ్న మరింత అంతర్ముఖంగా మారుతుంది.
బహుశా సమాధానం:
మన చైతన్యంలోనే.
పీఠికాపురాన్ని కూడా రెండు స్థాయిలలో మననం చేయవచ్చు.
ఒకటి — పవిత్రమైన భౌగోళిక క్షేత్రం.
మరొకటి — అంతర క్షేత్రం, అంటే చైతన్యంలోని పవిత్రమైన క్షేత్రం.
ఒక పవిత్ర స్థలం ఒక అద్దంలా మారవచ్చు.
అది బయట ఉన్న దైవస్మరణను మనలోని దైవసాన్నిధ్యం వైపు మళ్లిస్తుంది.
అప్పుడు బాహ్య యాత్ర అంతర యాత్రగా మారుతుంది.
మనకు “మూడు” ప్రతిచోటా కనిపిస్తుంది.
కాలంలోని మూడు స్థితులు, చైతన్యంలోని మూడు స్థితులు, గుణాల త్రయం, అనుభవంలోని త్రయం, శక్తి శరీరంలోని గ్రంథులు — ఇలా అనేక రూపాల్లో ఈ “మూడు” మనకు కనిపించవచ్చు.
కానీ అత్రి మనలను కేవలం ఆ మూడు రూపాలను లెక్కించమని చెప్పదు.
వాటిని దాటి వెళ్లమని ఆహ్వానిస్తుంది.
ఎందుకంటే మూడు అనే విభజనలను గుర్తించడం యొక్క ఉద్దేశ్యం అనేకత్వంలోనే మునిగిపోవడం కాదు.
అనేకత్వం వెనుక ఉన్న ఏకత్వాన్ని గుర్తించడం.
ఈ ప్రశ్నలకు వెంటనే సమాధానం చెప్పడానికి ప్రయత్నించవద్దు.
కొద్దిసేపు నిశ్శబ్దంగా ఉండండి.
బహుశా దత్తాత్రేయుడు మనం మరేదో ఒకటిగా మారమని చెప్పడం లేదు.
బహుశా మనం కానిదాన్ని వదిలివేయమని ఆహ్వానిస్తున్నాడు.
దైవప్రకటన కొనసాగుతూనే ఉంది.
ఆహ్వానం కొనసాగుతూనే ఉంది.
యాత్ర కొనసాగుతూనే ఉంది.
మరియు బహుశా, మననం యొక్క నిశ్శబ్దంలో, మనకు ఒక విషయం తెలుస్తుంది: